โรคกระดูกพรุน คือ ภาวะที่มวลกระดูกลดลงและโครงสร้างของกระดูกเสื่อมลง ทำให้กระดูกเปราะบางและหักง่าย แม้จากการกระแทกหรือหกล้มเพียงเล็กน้อย พบมากในผู้สูงอายุ โดยเฉพาะผู้หญิงหลังหมดประจำเดือน เพิ่มเติม

 

osteoporosis 

โรคกระดูกพรุน   ภาวะกระดูกปกติ  กระดูกบาง   กระดูกพรุน

โรคกระดูกพรุน เกิดได้ตามวัย เนื่องจากกระดูกของเราจะมีการเสื่อมและสร้างใหม่ตลอดเวลา โดยในวัยเด็กจะมีการสร้างมากกว่าทำลาย แต่อัตราการสร้างที่มากกว่าทำลายจะลดเลงเรื่อยๆ จนอายุประมาณ 40 ปี หลังจากนั้นกระดูกจะทำลายมากกว่าการสร้าง ทำให้กระดูกบางลงเรื่อยๆ ประมาณ 0.5-1เปอร์เซ็น ต่อปีสำหรับผู้ชาย แต่ในผู้หญิง อัตราการเสื่อมจะมากขึ้นถึง 3-5 เปอร์เซ็นต์ ในช่วงหมดประจำเดือน และการเสื่อมจะเป็นไปประมาณ 5 ปี หลังจากนั้นจะบางในอัตรา 0.5-1 เปอร์เซ็นต์ตามเดิม ดังนั้นในผู้้หญิงจะมีกระดูกบางกว่าผู้ชาย

ภาวะกระดูกพรุน ทำให้กระดูกหักได้ง่าย เช่น กระดูกเชิงกรานหัก เวลาหกล้ม ทำให้ไม่สามารถเดินได้ บางครั้งการไอแรงๆก็ทำให้กระดูกหักได้

อาการของโรคกระดูกพรุน แรกๆ อาจไม่มีอาการชัดเจน อาจรู้สึกแค่ปวดเมื่อย เมื่อกระดูกพรุนมากๆ จะเริ่มปวดกระดูก กระดูกหักง่าย กระดูกสันหลังยุบตัวลงทำให้หลังโก่ง หลังค่อม และตัวเตี้ยลง

สาเหตุ

โรคกระดูกพรุน  

• อายุที่เพิ่มขึ้น
• ขาดฮอร์โมนเอสโตรเจน (ในผู้หญิงวัยหมดประจำเดือน)
• ขาดแคลเซียมหรือวิตามินดี
• ไม่ออกกำลังกาย
• การสูบบุหรี่หรือดื่มแอลกอฮอล์
• พันธุกรรม
• โรคบางชนิด เช่น โรคไทรอยด์ หรือการใช้ยาสเตียรอยด์เป็นเวลานาน

อาการ

• ปวดหลังเรื้อรัง
• ความสูงลดลง
• หลังโก่ง หรือค่อม
• กระดูกหักง่าย เช่น ข้อมือ สะโพก หรือกระดูกสันหลัง

วิธีป้องกัน

• ทานอาหารทีมีแคลเซี่ยมสูงๆ เช่น นมสด ปลาตัวเล็ก งาดำคั่ว เต้าหู้เหลือง หรือทานแคลเซี่ยมเสริม สำหรับขนาดที่ควรรับประทาน ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร
• ออกกำลังกายสมำเสมอ   เช่น เดินเร็ว วิ่งเหยาะ โยคะ หรือเวทเทรนนิ่งเบา ๆ
• พยายามตากแดดช่วงเช้า เพื่อให้ได้วิตตามินดี จากแสงแดด หรือรับประทานวิตตามิน ดี เมื่อตรวจเลือดแล้วมีภาวะวิตตามินดีต่ำ
• หลีกเลี่ยงปัจจัยเสียง จากอาหารและยา  เช่น การกินยาบางอย่างที่ทำให้กระดูกบาง ตัวอย่าง ยาเพรดนิโซโลน รับประทานอาหารอาหารประเภท แอลกอฮอล์ กาแฟ อาหารที่มีโซเดียมสูง 
• ตรวจมวลกระดูกเป็นระยะ  โดยเฉพาะในผู้หญิงวัยหมดประจำเดือนหรือผู้สูงอายุ
• ปรึกษาแพทย์ หากมีความเสี่ยง เช่น อายุมากขึ้น วัยใกล้หมดประจำเดือน เมื่อทานยาที่มีผลต่อการลดของมวลกระดูก   อาจได้รับยาหรืออาหารเสริมเพื่อช่วยรักษาหรือป้องกัน

ข้อแนะนำ  สำหรับผู้สูงอายุ ควรระวังการหกล้ม ควรใช้ อุปกรณ์ช่วยพยุงเวลาเดิน   เพื่อเพิ่มความมั่นคงป้องกันการหกล้ม